Mirada

Una mirada
en los sentidos

BEGIRADA
ZENTZUMENETAN

Con motivo del 9 de octubre, Día Internacional de la Baja Visión, Itxaropena inaugura oficialmente el primer mural callejero accesible para personas con discapacidad visual en Vitoria-Gasteiz, bajo el título UNA MIRADA EN LOS SENTIDOS.

Este innovador proyecto comunitario, iniciado en 2023 y culminado en 2025, incorpora distintos recursos de accesibilidad que lo convierten en un referente de arte urbano inclusivo en Euskadi y en un símbolo del compromiso con la diversidad y la accesibilidad universal.

Esta acción se enmarca dentro de la campaña de sensibilización sobre la baja visión, que incluye también carteles y un vídeo divulgativo.

Urriaren 9a Ikusmen Txikiaren Nazioarteko Eguna dela eta, Itxaropena kaleko lehen horma-irudi irisgarria inauguratu du Gasteizen, BEGIRADA ZENTZUMENETAN izenburupean.

Proiektu komunitario berritzaile honek, 2023an hasi eta 2025ean amaitua, irisgarritasun-baliabide desberdinak ditu, Euskadiko hiri-arte inklusiboaren erreferente eta aniztasunarekiko eta irisgarritasun unibertsalarekiko konpromisoaren sinbolo bihurtzen dutenak.

Ekintza hori ikusmen txikiari buruzko sentsibilizazio-kanpainaren barruan sartzen da, eta kartelak eta dibulgazio-bideo bat ere biltzen ditu.

Una obra de comunidad y significado

El mural en la fachada de la Asociación Itxaropena, en Zabalgana, es fruto de un proceso participativo desarrollado en 2024 a lo largo de varias semanas, en las que participaron miembros de la asociación y vecinos y vecinas del barrio y parte de la red social comunitaria de Zabalgana. Las ideas recogidas se integraron en un diseño único, acogedor y divulgador.

La dirección artística estuvo a cargo de Verónica Werckmeister, referente en el muralismo de la ciudad, quien guió la adaptación de las propuestas a la superficie corrugada de la fachada. Este reto técnico se convirtió en una oportunidad para destacar formas simples y de gran tamaño, priorizando la claridad visual y el impacto simbólico.

Komunitatearen lana eta esanahia

Zabalganako Itxaropena Elkartearen fatxadako horma-irudia 2024an hainbat astetan egindako parte-hartze prozesu baten emaitza da. Prozesu horretan elkarteko kideek, auzoko bizilagunek eta Zabalganako gizarte-sare komunitarioko zati batek parte hartu zuten. Jasotako ideiak diseinu bakar, abegikor eta dibulgatzaile batean integratu ziren.

Zuzendaritza artistikoa Veronica Werckmeisterren ardurapean egon zen, hiriko muralismoaren erreferentea, eta hark gidatu zuen proposamenak fatxadaren azalera jarraitura egokitzea. Erronka tekniko hori forma sinpleak eta tamaina handikoak nabarmentzeko aukera bihurtu zen, ikusizko argitasuna eta inpaktu sinbolikoa lehenetsiz.

Simbolismo de la obra

El diseño del mural se articula en torno a tres grandes ojos de colores primarios que reflejan valores esenciales de la Asociación: reivindicación (rojo), cooperación (azul) y apoyo (amarillo).

En el ojo amarillo, unas hojas rugosas guían hasta la entrada de la Asociación como un bastón simbólico. En ellas aparecen diferentes palabras que representan los fines de la Asociación y una placa en braille con el nombre Itxaropena (Esperanza).
El ojo azul central está formado por manos entrelazadas que representan la colaboración de las personas socias y de voluntariado.
En el lado izquierdo, las hojas se transforman en pájaros que simbolizan libertad y espíritu comunitario. Algunas aves reproducen los síntomas de la baja visión, invitando a identificarlos.
El ojo rojo muestra un puño en alto como símbolo de lucha y reivindicación de derechos que llevan a cabo desde la Asociación para mejorar las condiciones del colectivo y derribar las barreras tanto sociales como arquitectónicas que podemos ir encontrando.

Finalmente, un balón de Goalball recuerda la práctica deportiva vinculada a la percepción auditiva y al uso de otros sentidos.

El mural no solo embellece el entorno urbano, sino que también es un símbolo de identidad, inclusión y pertenencia, que refleja el poder del arte como herramienta de transformación social.

Lanaren sinbolismoa

Muralaren diseinua Elkartearen funtsezko balioak islatzen dituzten kolore primarioko hiru begi handiren inguruan egituratzen da: aldarrikapena (gorria), lankidetza (urdina) eta laguntza (horia).

Begi horian, hosto zimurtsuek gidatzen dute Elkartearen sarreraraino, makila sinboliko baten antzera. Bertan, Elkartearen helburuak irudikatzen dituzten hitz ezberdinak eta Itxaropena (Esperanza) izeneko braillezko plaka bat agertzen dira.
Erdiko begi urdina elkartutako eskuek osatzen dute, eta bazkideen eta boluntarioen lankidetza irudikatzen dute.
Ezkerraldean, hostoak askatasun eta espiritu komunitarioa sinbolizatzen duten txori bihurtzen dira. Hegazti batzuek ikusmen baxuaren sintomak erreproduzitzen dituzte, eta identifikatzera gonbidatzen dituzte.
Begi gorriak ukabila gora erakusten du, Elkarteak kolektiboaren baldintzak hobetzeko eta aurki ditzakegun oztopo sozialak eta arkitektonikoak eraisteko egiten duen eskubideen borrokaren eta aldarrikapenaren sinbolo gisa.

Azkenik, Goalball baloi batek entzunezko pertzepzioarekin eta beste zentzumen batzuen erabilerarekin lotutako kirola gogorarazten du.

Horma-irudiak, hiri-ingurunea edertzeaz gain, nortasunaren, inklusioaren eta pertenentziaren sinboloa ere bada, arteak gizartea eraldatzeko tresna gisa duen boterea islatzen duena.